آواشناسی و رمزگشایی چیست؟

نویسنده: Reading Rockets / مترجم: مهدیه گلستانی  / زمان مطالعه: ۲ دقیقه

رویکرد آواشناسی روابط میان حروف زبان نوشتاری و صداهای زبان گفتاری را آموزش می‌دهد. برای خواندن، کودکان باید قاعدۀ الفبا را درک کنند؛ یعنی این ایده که حروف نشان‌دهندۀ صداهای زبان گفتاری هستند. هدف از رویکرد آواشناسی، کمک به کودکان برای یادگیری قاعدۀ الفبا است و اینکه رابطه‌ای سازمان‌یافته، منطقی و پیش‌بینی‌پذیر میان حروف نوشتاری و صداهای گفتاری وجود دارد. رمزگشایی زمانی رخ می‌دهد که از روابط حرف-صدا برای ترجمۀ یک کلمۀ چاپی به گفتار استفاده می‌کنیم. گاهی به آن «صداکشی» کلمۀ چاپی نیز می‌گویند. یادگیری اینکه روابط پیش‌بینی‌پذیر میان صداها و حروف وجود دارد، به کودکان این امکان را می‌دهد تا این روابط را برای کلمات آشنا و ناآشنا اِعمال کرده و روان‌خوانی را آغاز کنند. برای مثال، به کودکان آموزش داده می‌شود که حرف «ن» نشان‌دهندۀ صدای /ن/ است و این حرف در اول کلماتی مانند نان، نمک و نانوا می‌آید. وقتی کودکان ارتباط میان صدا-حرف را درک می‌کنند، می‌توانند کلمات جدید را به صدا درآورند و بخوانند (رمزگشایی کنند).

نظام‌مند: رابطۀ حرف و صدا در یک توالی منظم و منطقی آموزش داده می‌شود.
صریح (مستقیم): این رویکرد دستورالعمل‌های دقیقی را برای آموزش روابط حرف و صدا به معلمان ارایه می‌دهد.

این برنامه‌ها فرصت‌های مکرری برای کودکان ایجاد می‌کنند تا آنچه دربارۀ حروف و صداها می‌آموزند را در قالب خواندن کلمات، جملات و داستان‌ها به کار بندند.

آموزش نظام‌مند و مستقیم آواشناسی به‌طور درخورتوجهی شناسایی کلمات، درست‌نویسی و درک مطلب خوانداری کودکان را بهبود می‌بخشد. به‌ویژه این آموزش زمانی موثرتر است که از مهدکودک یا کلاس اول آغاز می‌شود. علاوه بر این، باید به‌عنوان بخشی از یک برنامۀ جامع آموزش خواندن در کار با دانش‌آموزانی به کار گرفته شود که در معرض خطر ناتوانی‌های خواندن هستند یا افرادی که دارای ناتوانی خواندن مانند خوانش‌پریشی هستند.

لیندا فارل (کارشناس خواندن) با کالیستا (دانش‌آموز کلاس اول دبستان) روی صدای مصوت‌های کوتاه، ترکیب و تغییر صداها، کل‌خوانی کلمات و روان‌خوانی کار می‌کند. می‌توانید ویدیوی این تمرین را در آپارات ما تماشا کنید. شایان ذکر است از نوار ابزار پایین ویدیو می‌توانید زیرنویس فارسی آن را نیز فعال نمایید اما توجه  داشته باشید که زیرنویس این ویدیو را هوش مصنوعی تولید و به فارسی ترجمه کرده است. بنابراین، ممکن است اشتباهاتی در آن وجود داشته باشید.