دربارۀ فرهنگ واژگان سوادآموزی

 

این فرهنگ واژگان شامل مجموعه‌ای از اصطلاحات ضروری برای بحث انتقادی دربارۀ پژوهش و آموزش سواد است. مؤلفان این واژه‌نامه تیمی از اعضای انجمن بین‌المللی سوادآموزی (ILA) زیرنظر «هیئت پژوهش سواد» این انجمن هستند. این فرهنگ واژگان راهی برای شناسایی و تعریف واژگان مشترک است؛ سندی زنده که می‌تواند تکامل یابد تا بازنمایانگر و پشتیبان تغییرات در این حوزۀ مطالعاتی باشد.

15

A

مداخلۀ آکادمیک (Academic intervention):
ارائۀ حمایت‌های آموزشی زودهنگام، مناسب و فشرده بر اساس ارزشیابی‌های انجام‌شده به دانش‌آموزانی که پایین‌تر از سطح پایه عمل می‌کنند تا خواندن و یادگیری‌شان تقویت شود. نمونه‌ای از مداخلۀ آکادمیک می‌تواند راهبرد «پاسخ به مداخله (RTI)» باشد که یک کلاس را برای مداخله جهت رسیدن به سطح مناسب پایش می‌کند.

زبان آکادمیک (Academic language):
زبانی که در حرفه‌های آکادمیک و مدارس استفاده شده و ارزشمند دانسته می‌شود. زبان آکادمیک فراتر از کلمات و عبارات مجزا گسترش یافته و می‌توان آن را در مقابل زبان محاوره‌ای یا عام قرار داد. این فرم‌های [زبانی] اهداف متفاوتی را دنبال کرده و بنابراین، از نحو، واژگان و اَشکال سازماندهی متفاوتی استفاده می‌کنند. زبان آکادمیک مشابه زبانی است که در کتاب‌ها استفاده می‌شود اما برای انتقال مؤثر اطلاعات در حوزه‌های محتوایی ریاضی، علوم، ادبیات و مطالعات اجتماعی طراحی شده است. بدین ترتیب، متخصصان در حوزه‌های مختلف، دربارۀ دانش پیشین خوانندگان پیش‌فرض‌هایی دارند. دانش‌آموزان و تازه‌کارها معمولاً برای بهره‌مندی کامل از اطلاعات موجود در فرم‌های آکادمیک مکتوب و شفاهی نیاز به حمایت و آموزش دارند. برای نمونه، به نظر می‌رسد هیچ دلیل قانع‌کننده‌ای برای این استدلال وجود ندارد که ـــــ، به نظر می‌رسد داده‌ها نشان می‌دهند که ـــــ، برای پیشبرد بحث مایلم استدلال کنم که ـــــ .

تلفظ (Accent):
تلفظ متمایزکنندۀ یک زبان؛ کیفیت‌های واج‌شناختی خاص (مبتنی بر صدا) گفتار یک فرد. لهجه زیرمجموعه‌ای از گویش (زبان محلی) است؛ آن بخش از تمایزات زبان که مرتبط با یک ملت، بوم یا طبقۀ اجتماعی خاص است. لهجه شامل ارجاع به تلفظ‌ها، لحن‌ها، بیان، زیروبم، تُن یا تأکید متمایزکننده می‌شود. علاوه بر این، تأکید بر هجایی خاص در کلمه یا تشدید آن نیز لهجه دانسته می‌شود. برای نمونه، در انگلیسی آمریکایی استاندارد، کلمۀ photograph با تأکید بر هجای اول تلفظ می‌شود.

صدای فعال (Active voice):
سازمان یک جمله که در آن فاعل، عمل فعل را انجام می‌دهد. برای نمونه، نادیا توپ را پرتاب کرد.

پیشرفت سالانۀ کافی (Adequate Yearly Progress - AYP):
«پیشرفت سالانۀ کافی» معیاری بود که قانون فدرال «هیچ کودکی جا نمانده» تعریفش کرد تا به وزارت آموزش ایالات متحده اجازه دهد بر اساس نتایج آزمون‌های استانداردشده، تعیین کند که هر مدرسۀ دولتی و منطقۀ مدرسه‌ای در کشور چه عملکرد تحصیلی‌ای دارد.

سواد نوجوانان (Adolescent literacy):
مهارت‌ها و توانایی‌های لازم برای خواندن و نوشتن مؤثر در پایه‌های 4 تا 12.

سواد بزرگسالان (Adult literacy):
توانایی فرد برای استفادۀ کارکردی از اطلاعات چاپی و مکتوب در جامعه به‌منظور دستیابی به اهداف خود و توسعۀ دانش و بالقوگی‌های خود فراتر از دورۀ متوسطه.

موضع زیبایی‌شناختی (Aesthetic stance):
توجه خواننده مستقیماً بر آنچه در طول رابطۀ خود با یک متن خاص تجربه می‌کند (از جمله احساسات)، متمرکز است.

زبان آفریقایی آمریکایی (African American language):
زبانی تمایزبخش، نظام‌مند و تحت حاکمیت ایالات متحده که دارای ریشه‌های دیاسپوریک (یعنی نیجریایی-کنگویی) است و با زبان‌هایی که در جاهای دیگر (همچون هائیتی، جامائیکا و نیجریه) در دیاسپورای سیاه‌پوستان صحبت می‌شود، ارتباط‌هایی دارد.

بی‌سوادی انتخابی (Aliteracy):
وضعیتی که فرد توانایی خواندن (سواد) دارد اما انتخاب می‌کند که نخوانَد. این اتفاق می‌تواند به دلایل مختلفی (همچون فقدان علاقه‌مندی، کمبود زمان و ترجیح فعالیت‌های دیگر) باشد.

واج‌گونه (Allophones):
واج‌گونه‌ها صداهای گفتاری متفاوتی هستند که واج واحدی را نشان می‌دهند، مانند صدای k دمیده‌شده در کلمۀ kite و k دمیده‌نشده در کلمۀ skin که واج‌گونۀ واج /k/ هستند [در زبان فارسی نیز واج‌گونه وجود دارد؛ برای مثال، صدای واج /ک/ در دو کلمۀ «کار» (با چسبیدن پشت زبان به نرمکام) و «کینه» (با چسبیدن وسط زبان به سختکام) متفاوت تولید می‌شود].

اصل الفبایی (Alphabetic principle):
این مفهوم که حروف یا گروه‌هایی از حروف در املای الفبایی (یعنی نظام‌های نوشتاری) بازنمایانگر واج‌های (اصوات) زبان گفتاری هستند.

خط الفبایی (Alphabetic script):
خط الفبایی با استفاده از 20 تا 35 علامت مختلف، صداهای مصوت و صامت را بازنمایی می‌کند. خط‌های الفبایی را می‌توان با خط‌های هجایی مقایسه کرد که در آن‌ها هر هجا با یک کلمه بازنمایی می‌شود و از 80 تا 100 نماد استفاده می‌کنند و همچنین با خط‌های لوگوگرافیک که از نشانه‌های مختلف برای بازنمایی تکواژها، هجاها و کل کلمات استفاده می‌کنند. تعداد لوگوگراف‌هایی که برای بازنمایی یک زبان استفاده می‌شود، می‌تواند به هزاران عدد برسد. در زبان‌های انگلیسی و روسی از الفبا استفاده می‌شود، زبان ژاپنی از دو هجابندی استفاده می‌کند و زبان چینی از لوگوگرافی. تقریباً تمام زبان‌ها نظام‌های اصلی خود را با استفاده از نمادهای دیگر نظام‌ها تکمیل و تقویت می‌کنند. برای نمونه، زبان ژاپنی از لوگوگرافی هم استفاده می‌کند و زبان چینی نیز از الفبای رومی (پین‌یین) بهره می‌برد.

آواشناسی تحلیلی (Analytic phonics):
آواشناسی تحلیلی رویکردی برای آموزش آواشناسی است که کارش را از کلمات شناخته‌شده آغاز می‌کند و بر اساس مقایسه، به صداکشی کلمات ناشناخته می‌رسد. برخلاف آواشناسی ترکیبی که در آن واج‌های مرتبط با حروف خاص یا ترکیب حروف به‌صورت جداگانه صداکشی شده و یکی‌یکی باهم ترکیب می‌شوند، در آواشناسی تحلیلی کلمات جدید بر اساس کلمات از پیش شناخته‌شده رمزگشایی می‌شوند؛ مانند صداکشی کلمۀ rat بر اساس حروف استفاده‌شده در کلمات از پیش شناخته‌شده همچون run و cat.

راهنمای پیش‌بینی (Anticipation guide):
فهرستی از اصطلاحات یا گزاره‌ها دربارۀ یک موضوع که پیش از خواندن به اشتراک گذاشته می‌شود تا دانش و باورهای پیشین را فعال کند و زمینه را برای خوانش هدفمند فراهم سازد. گزاره‌ها اغلب طوری نوشته می‌شوند که دانش‌آموزان بتوانند با آن‌ها موافق یا مخالف باشند. پاسخ‌های آن‌ها زمینه را برای ارزشیابی دانششان دربارۀ موضوعی که مطالعه شده یا متنی که خوانده شده، فراهم می‌کند. بحث دربارۀ پاسخ‌ها اغلب به افزایش کنجکاوی و ایجاد تمرکز بر خواندن کمک می‌کند.

مصنوع (Artifact):
یک شیء مادی که معمولاً به‌مثابۀ مثال یا بازنمایی عمل یا فعالیتی زبانی استفاده می‌شود. برای نمونه، نامه‌هایی که دانش‌آموزان برای والدینشان نوشته‌اند، می‌توانند مصنوعات نوشتاری مفیدی برای درک دانش یک دانش‌آموز از ارتباطات نوشتاری باشند.

رویکرد مبتنی بر دارایی (Asset-based approach):
منظور از «دارایی» منابع کشف‌نشده برای حمایت از دانش‌آموزانی است که شایستگی تحصیلی آن‌ها نیاز به تقویت دارد. رویکرد مبتنی بر دارایی نسبت به آموزش، می‌پرسد: چه چیزی [دارایی‌ای] وجود دارد که مبتنی بر آن می‌توانیم [دارایی‌های] بعدی را بنا کنیم؟

توجه (Attention):
متمرکز نگه‌داشتن ذهن خود بر چیزی که باید درک یا فهمیده شود یا توانایی انجام این کار؛ تمرکز ذهنی.

متون اصیل (Authentic texts):
متونی که در زندگی روزمره استفاده می‌شوند (همچون رمان‌ها و ادبیات کودکان، مجلات سرگرمی و روزنامه‌ها) اما نه صرفاً یا عمدتاً به‌منظور آموزش. متنی که برای کوتاه‌ترساختن جملات، تغییر کرده باشد، متن اصیلی محسوب نمی‌شود.

صندلی نویسنده (Author's chair):
به آن صندلی اشتراک نیز گفته می‌شود؛ فضایی تعیین‌شده که دانش‌آموزان تشویق می‌شوند تا در آن بنشینند و آثار نوشتاری خود را با هم‌کلاسی‌هایشان به اشتراک بگذارند. انجام این کار آخرین مرحله در فرایند نوشتن است.

خودکاربودگی (Automaticity):
خودکاربودگی فرایند تشخیص خودکار (به‌سرعت و بی‌زحمت) کلمات هنگام خواندن (بدون توجه آگاهانه) است. این مهارت با تمرین زیادِ خواندن رشد می‌یابد.

B

سوادآموزی متعادل/تعادلی (Balanced literacy instruction):
در یک برنامۀ سوادآموزی متعادل، هم جنبه‌های آموزشی بنیادین در نظر گرفته می‌شوند و هم جنبه‌هایی برای آموزش درک مطلب. از جملۀ مباحثی که در این برنامه لحاظ می‌شوند می‌توان این موارد را نام برد: آگاهی آوایی و آواشناسی (فهم نسبت میان آواها و بازنمایی مکتوب آن‌ها)، روان‌خوانی، خواندن شفاهی هدایت‌شده، رشد دایرۀ واژگان و درک مطلب. در برداشتی دیگر از سوادآموزی تعادلی، می‌توان گفت این رویکرد ویژگی‌های دو شیوۀ کل‌نگر و آموزش مهارت‌های پایه را با یکدیگر ترکیب می‎‌کند.

بُن کلمه (Base words):
بُن هر کلمه معنای اصلی آن را مشخص می‌کند. بُن بخشی از کلمه است که نمی‌توان آن را به جزئی کوچک‌تر تقسیم کرد. گاهی به بُن کلمه، ریشۀ کلمه نیز می‌گویند. بُن‌ها می‌توانند پیشوند (حرف یا حروفی که پیش از بُن قرار می‌گیرد، همچون نادرست، ناخوانا، پیش‌نمایش) یا پسوند (حرف یا حروفی که پس از بُن قرار می‌گیرد، همچون خواننده، خوانا، خواندنی) بگیرند.

سنجه (Benchmark):
نقطۀ معیار یا مرجعی که از آن برای اندازه‌گیری و سنجش استفاده می‌شود.

دوزبانه (Bilingual):
تبحر و تسلط کامل بر دو زبان یا بیشتر (به بیان دیگر، دانش و تسلط بر یک زبان در حد گویشوران بومی آن زبان). این کلمه همچنین برای اشاره به افرادی به کار می‌رود که تا حدی بر یک زبان مسلطند که بتوانند آن را متوجه شوند اما نمی‌توانند به آن زبان صحبت کنند یا به‌خاطر موانع روان‌شناختی، توانایی آن‌ها در صحبت به آن زبان محدود شده است. (همچنین نگاهی بیاندازید به دوزبانگی)

دوزبانگی (Bilingualism):
به‌کاربردن دست‌کم دو زبان توسط یک شخص. دوزبانگی یک نظام متغیر و نوسانی در کودکان و بزرگسالان است که به‌موجب آن، ممکن است میزان استفادۀ فرد از یک زبان یا تسلط او بر آن زبان، در موقعیت‌های مختلف تغییر کند. این تغییرات وابسته به این است که فرد چه فرصت‌هایی برای استفاده از آن زبان دارد و چقدر در معرض دیگر گویشوران آن زبان قرار می‌گیرد. دوزبانگی فرایندی پویا و منعطف در گسترۀ تعدادی از حوزه‌هاست؛ از جمله حوزۀ تجربه، وظایف و کارها، موضوعات و زمان. (همچنین نگاهی بیاندازید به دوزبانه)

سواد دوزبانه (Biliteracy):
توانایی خواندن و نوشتن ماهرانه در دو زبان. فردی که سواد دوزبانه دارد، به دو زبان مختلف مسلط است.

ترکیب (Blend):
خواندن کلمات از طریق ترکیب‌کردن آواهایی که به‌وسیلۀ حروف به نمایش درآمده‌اند. همچنین نگاهی بیاندازید به ترکیب هم‌خوان‌ها، ترکیب‌کردن)

یادگیری ترکیبی (Blended learning):
برنامه‌ای آموزشی که هم شامل آموزش سنتی در کلاس درس می‌شود و هم آموزش دیجیتال آنلاین.

ترکیب‌کردن (Blending):
به‌هم وصل‌کردن واحدهای آوایی (بخش‌ها، آواهای آغازین و ادامه، واج‌ها) برای تشکیل‌دادن یک کلمه.

طبقه‌بندی [هرم یادگیری] بلوم (Bloom's Taxonomy):
طرحی از دسته‌‌بندی سلسله‌مراتبی اهداف آموزشی شناختی. این اهداف به‌ترتیبی در هرم قرار گرفته‌اند که نمایانگر افزایش پیچیدگی آن‌ها باشد، از به‌خاطرآوردن [در بخش پایینی هرم] تا ارزیابی و خلق‌کردن [در بخش‌های بالاتر] (اندرسون و کراثول، 2001؛ بلوم، 1956).

باشگاه کتاب‌خوانی (Book club):
شکلی از خواندن مبتنی بر ادبیات (ادبیات‌خوانی) که در آن گروه‌های کوچک دانش‌آموزی، کتاب یکسانی را باهم می‌خوانند و دربارۀ آن حرف می‌زنند. رافائل و همکاران (1997) باشگاه‌های کتاب‌خوانی را به یکی از اجزای واحدهای موضوعی درسی تبدیل کردند. در این واحدهای موضوعی، خواندن، نوشتن و سخن‌گفتن با یکدیگر تلفیق می‌شوند.

کویر کتاب (Book deserts):
مناطق و خانه‌های محروم از منابع و امکانات که دسترسی اندکی به محتوای مکتوب دارند.

پردازش پایین‌به‌بالا (Bottom-up processing):
فرآیندی در خواندن که بر مبنای آن، خواندن از عناصر پایه‌ای در متن، یعنی حروف و آواها، آغاز می‌شود و در نهایت، به درک پیچیده‌ترین ایده‌های متن حین خواندن می‌رسد. برای نمونه، بر مبنای این نظریه، درک مطلب نتیجۀ تفسیر هر کلمه یا واحد زبانیِ دستوری است که سپس، ترکیب می‌شوند تا معنای متن را بسازند.

پروندۀ براون در برابر هیئت آموزش توپیکا (1954) (Brown v. Board of Education of Topeka):
پرونده‌ای مهم در دادگاه عالی ایالات متحده که در آن، قوانین ایالتی مبنی بر ایجاد مدارس دولتی جداگانه برای دانش‌آموزان سیاه‌پوست و سفیدپوست مغایر با قانون اساسی تشخیص داده شد. این پرونده باعث تغییر در نگرش‌ها نسبت به زبان و سوادآموزی در مدارس شد و اینکه چگونه می‌توان و باید آن‌ها را آموزش داد. تصمیمات کلیدی دیگر در دادگاه عالی که چشم‌انداز چگونگی آموزش زبان و سوادآموزی را تغییر داده‌اند، همگی میراث پروندۀ براون هستند؛ پرونده‌هایی همچون لاو در برابر نیکولز، کینگ در برابر آن آربور و جدیدترین آن‌ها، پروندۀ «حق سوادآموزی» که از طرف والدین در دیترویت میشیگان تشکیل شده است.

هم‌خوانی دوستانه (Buddy reading):
در هم‌خوانی دوستانه، یک بزرگسال و یک دانش‌آموز یا دو دانش‌آموز به‌نوبت جمله، بند یا صفحه‌ای از متن را می‌خوانند. به هم‌خوانی دوستانه، هم‌خوانی شریکی یا دونفره نیز می‌گویند. این تمرین به‌خاطر حس درگیری و مشارکتی که در فرد ایجاد می‌کند، جلوی احساس سرخوردگی را می‌گیرد. همچنین، الگوی مناسبی از روان‌خوانی فراهم می‌آورد.

C (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)

کانون (Canon):
فهرستی شناخته‌شده و مورد توافق فرهنگی از آثار ادبیات و دیگر رسانه‌ها که برخی معتقدند بر اساس کیفیت و تأثیرشان، باید جزئی ضروری از برنامۀ درسی باشند.

آمادگی شغلی و دانشگاهی (Career and college readiness):
آمادگی تحصیلی که برای مشارکت موفق دانش‌آموز در آموزش عالی یا مسیر شغلی (بدون نیاز به حمایت تحصیلی جبرانی) کافی است.

ادبیات کودکان (Children's literature):
کتاب‌هایی که برای کودکان در سنین تولد تا حدود 12 سالگی نوشته شده‌اند.

خواندن دقیق (Close reading):
تحلیل انتقادی شکل، مهارت، زبان و معنای یک متن برای تعیین اینکه چه می‌گوید، چگونه آن را بیان می‌کند و به چه معناست تا بتوانیم عمیق‌ترین مقاصد نویسنده و پیام متن را درک کنیم.

رمز/کد (Code):
مجموعه‌ای از قراردادها که امکان ارسال و دریافت اطلاعات را فراهم می‌کند زیرا زبان برای بازنمایی ایده‌ها و انتقال اطلاعات دربارۀ آن ایده‌ها به کار گرفته می‌شود. «رمز/کد» اغلب مترادفی برای خود «زبان» است. انواع مختلف رمزها شامل زبان‌های کامپیوتری، زبان‌های نام‌گذاری‌شده مانند فرانسوی یا هائیتیایی و کدهای تفصیلی و محدود برنشتاین است. کدهای تفصیلیْ رسمی و شبیه به زبان آکادمیک هستند، در حالی که کدهای محدودْ غیررسمی‌تر هستند و از اشکال ارتباطی کوتاه‌شده میان افرادی که میزان آشنایی بالایی با یکدیگر دارند، استفاده می‌شود.

D (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
E (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
F (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
G (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
H (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
I (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
J

پازل/جورچین (Jigsaw):
راهبردی آموزشی است که در آن، دانش‌آموزان بخش‌هایی از یک متن یا موضوع را در گروه‌های کوچک مطالعه می‌کنند تا در آن «متخصص» شوند. سپس، هرکدام به گروه اصلی خود باز می‌گردند. هریک از افراد گروه اصلی، بخش جداگانه‌ای از متن یا موضوع را در گروه تخصصی یاد گرفته است. حالا در این مرحله، افراد آموخته‌هایشان را به هم‌گروهی‌هایشان انتقال می‌دهند و از آن‌ها دربارۀ باقی بخش‌ها یاد می‌گیرند. هدف این است که تمام دانش‌آموزان همۀ محتوای آموزشی را یاد بگیرند. (اسلاوین، 1987)

ژورنال (Journal):
کلمۀ ژورنال می‌تواند برای اشاره به چند چیز به کار رود: برای اشاره به نوشته‌هایی که معمولاً به‌صورت روزانه مکتوب می‌شوند، مجموعه‌ای از وقایع مرتبط به‌هم از نظر زمانی، نشریه‌ای که یک گروه، انجمن، مؤسسه و... علمی منتشر می‌کند، روزنامه و مجموعه‌ای از نوشته‌هایی که دانش‌آموزان در واکنش به آنچه خوانده‌اند، نوشته‌اند. ژورنال‌های دانش‌آموزی که به‌شکل گسترده‌ای در کلاس‌های هنرهای زبانی به کار می‌روند، داده‌های مناسبی برای ارزشیابی اصیل فعالیت دانش‌آموز در اختیار معلم قرار می‌دهند.

K

جدول KWL و +KWL:
چارچوبی برای یادگیری که برای کاوش اطلاعات هنگام مطالعۀ متن‌های توضیحی و واحدهای درسی تلفیقی به کار می‌رود. معلم فرآیند بارش فکری را در کلاس راهبری می‌کند تا در ابتدا، دانش‌آموزان بگویند فکر می‌کنند [از پیش] چه چیزهایی را می‌دانند (What We Know). سپس، این بحث منجر به پرسش‌هایی شده که به هدف افراد از خواندن متن تبدیل می‌شود (What We Want to Know). در نهایت، دانش‌آموزان چیزهایی که یاد گرفته‌اند را در جدول ثبت می‌کنند (What We Learned). مرحلۀ افزوده (+) در KWL وقتی است که دانش‌آموزان دانشی که کسب کرده‌اند را دسته‌بندی می‌کنند و سپس، در یادداشتی آن را خلاصه می‌کنند. (اوگل، 1985)

L (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
M (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
N

متن روایی (Narrative text):
گفتار یا نوشتاری برای تعریف‌کردن یک داستان یا بازگویی توالی‌ای از رویدادهای مرتبط با یکدیگر. روایت می‌تواند به‌شکل ترانه، شعر، نمایشنامه یا نثر باشد.

سوادهای نوین (New literacies):
اصطلاحی برای نشان‌دادن چرخش از «سواد» به «سوادها» است؛ به‌ویژه در رابطه با چگونگی نگرش افراد نسبت به موقعیت‌مندی متون در بافت‌های مختلف که مؤید انواع مختلفی از خواندن و نوشتن است. منظور از لفظ «نوین» این نیست که قرار است این سوادها جایگزینی باشند برای آنچه پیش از این وجود داشته بلکه منظور این است که پیوسته، تغییرات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، فکری و نهادی در حال وقوع هستند. این اصطلاح بر اصطلاح سوادهای قرن بیست‌ویک ارجح است. (همچنین نگاهی بیاندازید به مدخل سواد(های) قرن بیست‌و‌یک در حرف T)

O (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
P (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
Q

رابطۀ پرسش و پاسخ (Question–Answer Relationship):
رابطۀ پرسش و پاسخ (QAR) روشی آموزشی است که هدف آن آگاه‌سازی دانش‌آموزان در خصوص چگونگی پاسخگویی به پرسش‌های درک مطلب است. بر اساس این چارچوب، چهار نوع رابطه میان پرسش و پاسخ وجود دارد: (1) پاسخ مستقیماً در متن یافت می‌شود (همین‌جا که هستی)، (2) پاسخ را باید با گردآوری اطلاعات از دلِ بیش از یک بخش از متن به دست آورد (فکر کن و بگرد)، (3) پاسخ به ترکیبی از اطلاعات داده‌شده در متن و دانش پیشین خواننده نیاز دارد (نویسنده و شما) یا (4) پاسخ فقط به دانش پیشین خواننده نیاز دارد (خودت به‌تنهایی). (رافائل، 1982)

نگارش سریع (Quick writes):
تمرینی آموزشی که در آن دانش‌آموزان در پاسخ به یک پرسش یا مسئله، متن کوتاهی می‌نویسند. نگارش سریع معمولاً 3 تا 10 دقیقه به طول می‌انجامد و کمک می‌کند بتوانیم ارزشیابی کنیم که دانش‌آموزان دربارۀ موضوع موردنظر چه می‌دانند یا چطور فکر می‌کنند. می‌توان از این تمرین در ابتدای واحد درسی یا فعالیت برای ارزشیابی دانش یا نگرش فعلی دانش‌آموزان، در میانۀ واحد درسی یا فعالیت برای ارزشیابی میزان پیشرفت در قیاس با حد معیار یا در پایان واحد درسی یا فعالیت به‌مثابۀ شاخص رشد دانش یا نگرش دانش‌آموزان استفاده کرد.

R (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
S (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
T (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
V (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
W (هنوز به فارسی بازگردانی نشده است!)
Y

ادبیات نوجوانان (Young adult literature):
معمولاً به داستان‎‌هایی گفته می‌شود که برای افراد بین 12 تا 18 سال نوشته شده‌اند.

Z

مجلۀ خانگی/هوادارنامه (Zines):
مجلاتی که نوجوانان و بزرگسالان خودشان منتشر می‌کنند. هدف این مجلات ارائۀ محتوایی تخصصی یا نامعمول است که در بیشتر مجلات جریان غالب یافت نمی‌شود. [این مجلات کم‌حجم اغلب از سوی هواداران هنرمندان، ورزشکاران و... تهیه و منتشر می‌شوند.]

مشارکت‌کنندگان

راهبر پروژه:
دایان لپ (Diane Lapp) - دانشگاه ایالتی سن دیگو

نویسندگان:
دونا الورمن (Donna Alvermann) - دانشگاه جورجیا
پاتریک برک (Patrick Burke) - دانشگاه لیمریک
رابرت خیمنز (Robert Jiménez) - دانشگاه واندربیلت
دیوید کرکلند (David E. Kirkland) - دانشگاه نیویورک
هیلدا مارتینز (Hilda Martinez) - آکادمی هنرهای زیبای زامورانو
فران مک‌وی (Fran McVeigh) - مشاور سوادآموزی
لیزا اوبرایان (Lisa O’Brien) - دانشگاه بوستون
دونا اوگل (Donna Ogle) - دانشگاه ملی لوئیز
آنا آزبورن (Anna Osborn) - مدرسۀ متوسطۀ اول جفرسون
کاتلین پاسیگا (Kathleen Paciga) - کالج کلمبیای شیکاگو
ری رویتزل (D. Ray Reutzel) - دانشگاه وایومینگ
شرون کیلینگزورث رابرتز (Sherron Killingsworth Roberts) - دانشگاه فلوریدای مرکزی
کاترین کیسی اسپنگلر (Katherine Casey Spengler) - مشاور سوادآموزی
مارگاریتا گومز زیسلبرگر (Margarita Gomez Zisselsberger) - دانشگاه لویولا

بازبینان:
گرچن برنابی (Gretchen Bernabei) - نویسنده
وایلی بلوینز (Wiley Blevins) - نویسنده
جیل کاستک (Jill Castek) - دانشگاه آریزونا
جیمز کانینگهام (James Cunningham) - دانشگاه کارولینای شمالی
پاتریشیا کانینگهام (Patricia Cunningham) - دانشگاه ویک فارست
سوزان دوهرتی (Susan Dougherty) - دانشگاه رایدر
آیرین فونتاس (Irene Fountas) - دانشگاه لزلی
ویرجینیا گوتلی (Virginia Goatley) - دانشگاه آلبانی نیویورک
مایکل گریوز (Michael Graves) - دانشگاه مینه‌سوتا
جان گاتری (John Guthrie) - دانشگاه مریلند
ایریاله جانسون (Aeriale Johnson) - مدارس دولتی سن‌خوزه
یونگمین کوان (Jungmin Kwon) - دانشگاه کلمبیا
دنیس مورگان (Denise Morgan) - دانشگاه ایالتی کنت
لزلی مورو (Lesley Morrow) - دانشگاه راتگرز
مولی نس (Molly Ness) - دانشگاه فوردهام
سوزان نیومن (Susan B. Neuman) - دانشگاه نیویورک
جنیفر روزل (Jennifer Rowsell) - دانشگاه براک
تیموتی شاناهان (Timothy Shanahan) - دانشگاه ایلینوی
کاترین استال (Katherine Stahl) - دانشگاه نیویورک
امی ویلسون لوپز (Amy Wilson-Lopez) - دانشگاه ایالتی یوتا
روث یوپ ادواردز (Ruth Yopp-Edwards) - دانشگاه ایالتی کالیفرنیا
هالی یوپ اسلوویک (Hallie Yopp Slowik) - دانشگاه ایالتی کالیفرنیا
پیتر جانستون (Peter Johnston) - دانشگاه آلبانی نیویورک

مترجمان فارسی:
نرگس معینی
حسام حسین‌زاده

ویراستار فارسی:
حسام حسین‌زاده

منابع

● Alvermann, D.E. (1991). The discussion web: A graphic aid for learning across the curriculum. The Reading Teacher45(2), 92–99.
● Anderson, L.W., & Krathwohl, D.R. (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom's Taxonomy of educational objectives. New York, NY: Longman.
● Asher, J.J. (1969). The total physical approach to second language learning. The Modern Language Journal53(1), 3–17.
● Bear, D.R., Invernizzi, M., Templeton, S., & Johnston, F. (2008). Words their way: Word study for phonics, vocabulary, and spelling instruction (4th ed.). New York, NY: Pearson.
● Beck, I.L., & McKeown, M.G. (1985). Teaching vocabulary: Making the instruction fit the goal. Educational Perspectives23(1), 11–15.
● Beck, I.L., McKeown, M.G., & Kucan, L. (2002). Bringing words to life: Robust vocabulary instruction. New York, NY: Guildford.
● Beck, I.L., McKeown, M.G., & Kucan, L. (2013). Bringing words to life: Robust vocabulary instruction (2nd ed.). New York, NY: Guildford.
● Bereiter, C., & Engelmann, S. (1966). Teaching disadvantaged children in the preschool. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
● Bloom, B.S. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. New York, NY: Longman.
● Clay, M. (1993a). An observation survey of early literacy achievement. Portsmouth, NH: Heinemann.
● Clay, M. (1993b). Reading Recovery: A guidebook for teachers in training. Portsmouth, NH: Heinemann.
● Clay, M. (2013). An observation survey of early literacy achievement (3rd ed.). Portsmouth, NH: Heinemann.
● Daniels, H. (1994). Literature circles. Voice and choice in book clubs and reading groups. New York, NY: Stenhouse.
● Echevarria, J., Vogt, M.E., & Short, D.J. (2000). Making content comprehensible for English learners. The SIOP model. Boston, MA: Allyn & Bacon.
● Elkonin, D.B. (1963). The psychology of mastering the elements of reading. In B. Simon & J. Simon (Eds.), Educational psychology in the U.S.S.R. (pp. 165–179). London, England: Routledge and Kegan Paul.
● Fountas, I.C., & Pinnell, G.S. (1996). Guided reading: Good first teaching for all children. Portsmouth, NH: Heinemann.
● Fountas, I.C., & Pinnell, G.S. (2009). Fountas & Pinnell leveled literacy intervention, orange system levels a-c, lessons 1-70. Portsmouth, NH: Heinemann.
● Frayer, D., Frederick, W., & Klausmeier, H. (1969). A schema for testing the level of concept mastery. Madison, WI: Wisconsin Center for Education.
● Goodman, K.S. (1969). Analysis of oral reading miscues: Applied psycholinguistics. Reading Research Quarterly5(1), 9–30.
● Goodman, Y. (1996). Reevaluating readers while readers revalue themselves: Retrospective miscue analysis. The Reading Teacher49(8), 600–609.
● Gough, P.B., & Tunmer, W.B. (1986). Decoding, reading, and reading disability. Remedial and Special Education, 7(1), 6–10.
● Harvey, S., & Daniels, H. (2009). Comprehension and collaboration: Inquiry circles in action. New York, NY: Heinemann.
● Krashen, S.D. (1977). The monitor model for adult second language performance. In M. Burt, H. Dudley, & M. Finocchiaro (Eds.), Viewpoints on English as a second language (pp. 152–161). New York, NY: Regents.
● Manzo, A.V. (1969). The ReQuest Procedure. Journal of Reading13(2), 123–126.
● Ogle, D.M. (1986). K-W-L: A teaching model that develops active reading of expository text. The Reading Teacher39(6), 564–570.
● Palincsar, A.S., & Brown, A.L. (1984). Reciprocal teaching of comprehension-fostering and comprehension-monitoring activities. Cognition and Instruction1(2), 117–175.
● Raphael, T.E. (1982). Question-answering strategies for children. The Reading Teacher36(2),186–190.
● Raphael, T.E., Pardo, L.S., Highfield, K., & McMahon, S.I. (1997). Book club: A literature-based curriculum. Littleton, MA: Small Planet Communications.
● Slavin, R.E. (1987). Cooperative learning: Where behavioral and humanistic approaches to classroom motivation meet. Elementary School Journal88(1), 29–37.