چگونه با کودکان ناداستان بخوانیم؟

نویسنده: Reading Rockets / مترجم: حسام حسین‌زاده / زمان مطالعه: ۳ دقیقه

کودکان عاشق خواندن دربارۀ افراد، مکان‌ها و رویدادهای واقعی هستند. کتاب‌های ناداستان (غیرداستانی) اطلاعات واقعی را به روش‌هایی جذاب و جالب ارایه می‌دهند. بااین‌حال، اکثر کودکان داستان‌های بیشتری نسبت به ناداستان‌ها می‌خوانند، بنابراین زمان بیشتری را صرف کمک به کودک خود کنید تا یاد بگیرد چگونه یک کتاب غیرداستانی را مطالعه کند.

با توضیح اینکه کتابی که می‌خواهید باهم بخوانید غیرداستانی است، شروع کنید. این بدان معناست که کتاب اطلاعاتی واقعی به ما ارایه می‌دهد. کتاب دربارۀ یک موضوع یا ایدۀ خاص سازماندهی شده است و ممکن است با خواندن آن، واقعیت‌های جدیدی یاد بگیریم. برخی کودکان حتی از مرتب‌کردن کتابخانۀ خانگی خود به دو دستۀ کتاب‌های داستان و ناداستان لذت می‌برند. این کار سادۀ دسته‌بندی به کودکتان کمک می‌کند تفاوت میان متن داستانی و غیرداستانی را بهتر درک کند.

بیشتر کتاب‌های ناداستان خوب، بخش‌های کمک‌کننده‌ای دارند که در بیشتر کتاب‌های داستانی وجود ندارد. این بخش‌ها شامل فهرست مطالب، نمایه، واژه‌نامه، عکس‌ها و نمودارهایی با زیرنویس و فهرست منابع هستند. هدف هریک از این بخش‌ها را با کودک خود به اشتراک بگذارید.

فهرست مطالب
در ابتدای کتاب قرار دارد و فهرستی از ایده‌های اصلی (بزرگ) درون کتاب و محل یافتن آن‌ها را نمایش می‌دهد.

نمایه
نمایه یک فهرست الفبایی از تقریباً همۀ چیزهایی است که در کتاب مطرح شده‌اند، همراه با شمارۀ صفحات. خوانندگان می‌توانند از نمایه برای جست‌وجوی اصطلاحات یا مفاهیم خاص و یافتن مستقیم اطلاعات موردنظر خود استفاده کنند.

واژه‌نامه
واژه‌نامه که در انتهای کتاب قرار دارد، شامل کلمات کلیدی مرتبط با موضوع و تعاریف آن‌ها است. این تعاریف، اطلاعات بیشتری دربارۀ واژگان جدید ارایه می‌دهند.

زیرنویس‌ها
زیرنویس‌ها معمولاً دقیقاً زیر عکس‌ها، اشکال، نقشه‌ها و نمودارها قرار دارند. زیرنویس‌ها خلاصه‌ای سریع از اطلاعات ارایه‌شده در تصویر را بیان می‌کنند.

عکس‌ها و نمودارها
اطلاعات زیادی را می‌توان از طریق «خواندن» نمودارها و عکس‌های موجود در متن غیرداستانی دریافت کرد. خوانندگان ابتدا باید بفهمند چه اطلاعاتی ارایه شده است و سپس، یاد بگیرند چگونه این اطلاعات را دریافت کنند. برخی نمودارها برچسب‌های واضحی دارند، درحالی‌که برخی دیگر به بررسی دقیق‌تری نیاز دارند. به کودکان کمک کنید روش‌های مختلف نمایش اطلاعات را بهتر درک کند.

کتاب‌های ناداستان لازم نیست از ابتدا تا انتها خوانده شوند. خوانندگان می‌توانند از فهرست مطالب و نمایه استفاده کنند تا مستقیماً به اطلاعاتی که بیشتر به آن علاقه دارند، دسترسی پیدا کنند. بدین ترتیب، آن‌ها «مدیریت خواندن» کتاب را بر عهده دارند! بااین‌حال، اگر کودک شما می‌خواهد کتاب را از ابتدا تا انتها بخواند، او را تشویق کنید از فهرست مطالب برای درک چگونگی سازماندهی کتاب استفاده کند. «ابتدا دربارۀ انواع مختلف قورباغه‌ها یاد می‌گیریم. سپس، یاد می‌گیریم آن‌ها کجا زندگی می‌کنند، چه چیزی می‌خورند و چگونه زنده می‌مانند.» بخش‌هایی از کتاب را می‌توان چندین‌بار خواند، تا زمانی که کودک آن‌ها را به‌خوبی درک کند. همچنین می‌توانید بارها و بارها به تصاویر، نمودارها و جداول مراجعه کنید.
به‌عنوان یادگیرندگانی طبیعی، خوانندگان خردسال به کتاب‌هایی جذب می‌شوند که دربارۀ چیزی که همیشه درباره‌اش کنجکاو بوده‌اند، اطلاعاتی ارایه می‌دهند یا آن را توضیح می‌دهند. با کمی کمک و راهنمایی دربارۀ خواندن کتاب‌های ناداستان، می‌توانید دنیای جدیدی از اطلاعات را به کودکان معرفی کنید.