راهبرد «جدول KWL» چیست؟
جدول KWL راهبردی سهمرحلهای برای تشویق به خواندن فعال است که نخستینبار دونا اوگْل1 (1986) آن را توصیف کرد. جدول KWL به سه ستون تقسیم میشود:
● آنچه میدانم: معادل فارسی What I Know با حرف اختصاری K
● آنچه میخواهم بدانم: معادل فارسی What I Want to Know با حرف اختصاری W
● آنچه یاد گرفتم: معادل فارسی What I Learned با حرف اختصاری L
این راهبرد شامل ثبت ایدهها در هریک از سه مرحلۀ فرآیند خواندن است: پیش از خواندن، حین خواندن و پس از خواندن. در مرحلۀ پیش از خواندن (K)، از دانشآموزان خواسته میشود توضیح دهند دربارۀ موضوعی که قرار است بخوانند، چه میدانند. این مرحله برای فعالسازی دانش پیشین استفاده میشود. وقتی دانشآموزان ایدههای خود را به اشتراک میگذارند، معمولاً اختلافنظرهایی ایجاد میشود و آنها دانستههای خود را به پرسش میکشند. از این اختلافنظرها، معلمان میتوانند به دانشآموزان کمک کنند تا پرسشهایی برای رفع ابهامهای خود طرح کنند. در مرحلۀ حین خواندن (W)، از دانشآموزان مجدداً پرسیده میشود که چه چیزی برایشان پرسشبرانگیز است یا چه چیزی میخواهند در ادامۀ خواندن کشف کنند. در مرحلۀ پس از خواندن (L)، دانشآموزان توضیح میدهند که از خواندن و دیگر فعالیتها چه چیزهایی یاد گرفتهاند. سپس، آنان دربارۀ آنچه یاد گرفته شده، پرسشهایی که پاسخ داده شدهاند و پرسشهای جدیدی که ایجاد شدهاند، بحث میکنند. این راهبرد به معلمان امکان میدهد تا رویکردی تعاملی به مطالعه را برای دانشآموزان الگوسازی کنند.
دانشآموزان در مقطع ابتدایی میتوانند جدول KWL را بهصورت کلاسی کامل کنند. دانشآموزان بزرگتر میتوانند بهطور مستقل جدول را تکمیل کنند اما در پایانِ هر ستون، معلم باید ایدهها، پرسشها و پاسخهای دانشآموزان را گردآوری کند تا همۀ دانشآموزان بتوانند اطلاعات را همراه یکدیگر مرور کنند. برای ثبت پرسشها میتوان از روشهای مختلفی استفاده کرد. معلمان میتوانند جدول KWL را با پروژکتور نمایش داده و پاسخهای دانشآموزان را برای مرور کلاسی ثبت کنند.
برای دانشآموزان خردسال، معلمان میتوانند پرسشها را روی نوارهای کاغذی بنویسند و هر پرسش را در یک جدول جیبی2 قرار دهند. یکی از مزایای استفاده از جدول جیبی این است که پرسشها میتوانند اضافه، مرتب و گروهبندی شود و در مراحل بعدی کاوشگری، برای اهداف دیگر استفاده شوند. استفاده از نرمافزارهای سازماندهی تصویری و دوربین نیز میتواند راهبردی بسیار مؤثر برای گردآوری، مرتبسازی و بهاشتراکگذاری اطلاعات در طول یک کاوشگری برای دانشآموزان در تمام پایههای تحصیلی باشد.
فعالیت
کاربرگ «جدول KWL» را روی یک کاغذ بزرگ چاپ کرده یا برای مشاهدۀ کلاس روی پرده نمایش دهید. پیش از آغاز یک طرح یادگیری در علوم، از دانشآموزان بخواهید هر چیزی که دربارۀ موضوع مطالعه میدانند را بهصورت بارش فکری مطرح کنند. هنگام ثبت ایدههای آنها در ستون K، از دانشآموزان سؤالاتی بپرسید تا هرگونه دانش پیشینی که ممکن است دربارۀ موضوع داشته باشند، فعال شود. کاربرگ «جدول KWL» را بین دانشآموزان توزیع کنید تا ایدههای خودشان را همزمان با تکمیل جدول بهصورت کلاسی، روی کاربرگ ثبت کنند. آنها را تشویق کنید بین اطلاعات و تجربیات پیشین خود ارتباط برقرار کنند. ممکن است دانشآموزان اطلاعات متناقضی ارائه دهند و شروع به زیرسؤالبردن آنچه میدانند، کنند اما در این مرحله اطلاعات نادرستی که دانشآموزان ارائه میدهند را تصحیح نکنید. به آنان کمک کنید پرسشهایی برای رفع هرگونه ابهام احتمالی خود تدوین کنند. این پرسشها را در ستون W بنویسید.
سپس، به دانشآموزان متنی دربارۀ موضوع مطالعه ارائه دهید. هنگام خواندن، آنها را تشویق کنید هر چیزی که ممکن است دربارۀ آن سؤال داشته باشند یا بخواهند با تحقیق و مطالعۀ بیشتر یاد بگیرند را بیان کنند. ایدههای آنها را در ستون W، زیر پرسشهایی که قبلاً تولید کردهاند، ثبت کنید. پس از اینکه دانشآموزان خواندن را به پایان رساندند، جدول KWL نیمهتکمیل را مجدداً ارائه دهید. اینبار از دانشآموزان بخواهید اطلاعات موجود در ستونهای K و W را مرور کنند. از آنها بخواهید دربارۀ آنچه از خواندن آموختهاند بحث کنند، به پرسشهایی که پیش از خواندن مطرح کرده بودند، پاسخ دهند و پرسشهای جدیدی تولید کنند که فکر میکنند باید در مطالعات آینده بررسی شوند. موارد درخور توجه از این بحث را در ستون L ثبت کنید. مطمئن شوید که جدول KWL را در طول طرح یادگیری در کلاس نصب میکنید تا دانشآموزان در مطالعات خود از آن استفاده کنند.
تنوعها
جدول KWL میتواند گسترش یابد و دیگر دستهبندیها و ستونهایی به آن اضافه شود.
دستهبندیهایی از اطلاعاتی که انتظار داریم ببینیم
معلمان علوم میتوانند به جدول یک بخش دیگر اضافه کنند تا شامل اطلاعاتی باشد که انتظار داریم ببینیم. با افزودن این ستون، معلمان میتوانند از جدول KWL برای کمک به دانشآموزان در پیشبینی دستهبندی اطلاعاتی که نویسنده ممکن است در متن ارائه دهد، استفاده کنند. معلم و دانشآموزان باید از اطلاعات ثبتشده در ستون K برای پیشبینی دستهبندیهای بالقوۀ مرتبط با دانش پیشین خود استفاده کنند.
چگونه بفهمم یا How to Find Out با حرف اختصاری H
یک تغییر دیگر میتواند افزودن ستون H (چگونه بفهمم؟) به جدول باشد تا یک جدول KWHL ایجاد شود. پرسش از دانشآموزان دربارۀ اینکه چگونه بهدنبال پاسخهای سؤالات علمی خود میگردند، آنها را تشویق میکند تا مهارتهای پژوهشگرانۀ خود را تقویت کنند.
هنوز میخواهم یاد بگیرم یا Still Want to Learn با حرف اختصاری S
تنوعی دیگر، افزودن ستون S (هنوز میخواهم یاد بگیرم) است که به دانشآموزان امکان میدهد دربارۀ موضوعات علمی که هنوز میخواهند بیشتر دربارۀ آنها بیاموزند، با عمقی بیشتر و بهصورت مستقل کاوش کنند.
گوناگونسازی
به کسانی که به زبان دوم آموزش میبینند، زمان دهید تا پیش از بهاشتراکگذاری مطالب در گروه بزرگتر، دانش پیشین خود و سؤالاتی که دارند را با یک نفر یا در گروه کوچک مطرح کنند. این کار به آنها زمان بیشتری برای تمرین میدهد و اضطراب آنها را کاهش میدهد. دانشآموزان پیشرو ممکن است بهطور ناخواسته (بهدلیل داشتن دانش پیشین زیاد) هنگام انجام ستون K، به بحث کلاسی سلطه داشته باشند. از این دانشآموزان بخواهید مقالهای کوتاه بنویسند یا فهرستی از دانش خود را بهصورت مستقل از کلاس ایجاد کنند. از این دانشآموزان دعوت کنید که بهطور مستقل دربارۀ پرسشها یا موارد مطالعۀ بیشتر که در مرحلۀ W تولید شدهاند، تحقیق کنند و یافتههای خود را بعداً گزارش دهند. پیش از معرفی یک طرح یادگیری جدید، به دانشآموزان ضعیفتر موضوع مطالعۀ بعدی را اطلاع دهید و به آنها زمان بیشتری بدهید تا هر شکلی از دانش پیشین را دربارۀ موضوع بسازند؛ دانشی که میتواند در انجام تکالیف خواندن به آنها کمک کند.
مثالی برای پایههای اول و دوم
موضوع: گیاهان
| K (آنچه میدانم) | W (آنچه میخواهم بدانم) | L (آنچه یاد گرفتم) |
| گیاهان گل میدهند. | چگونه گیاهان سبزیجات و میوه تولید میکنند؟ | گلها به سبزیجات و میوه تبدیل میشوند. |
| گیاهان برای رشد به آن نیاز دارند. | برای رشد، به چه چیز دیگری نیاز دارند؟ | گیاهان برای رشد به آب، نور خورشید و خاک نیاز دارند. |
مثالی برای پایههای سوم تا پنجم
موضوع: خواب زمستانی
| K (آنچه میدانم) | W (آنچه میخواهم بدانم) | L (آنچه یاد گرفتم) | S (هنوز میخواهم یاد بگیرم) |
| خرسها در زمستان به خواب زمستانی میروند. | چرا خرسها به خواب زمستانی میروند؟ | وقتی هوا سرد میشود و غذا کمیاب میشود، برخی از حیوانات به خواب زمستانی میروند. | چه حیوانات دیگری به خواب زمستانی میروند؟ |
| آیا آنها واقعاً خواب هستند؟ | خواب زمستانی یک خواب طولانی و عمیق است. | اگر بیدار شوند، چه اتفاقی میافتد؟ | |
| چه اتفاقی برای حیوانات در زمان خواب زمستانی میافتد؟ | آنها غذا نمیخورند. دمای بدنشان کاهش مییابد. نرخ تنفس و ضربان قلبشان کاهش مییابد. حیوانات انرژی خود را از چربی ذخیرهشده میگیرند. | ||
| خواب زمستانی چقدر طول میکشد؟ | |||
| اگر زمستان طولانیتر از حد معمول باشد، چه اتفاقی میافتد؟ |
مثالی برای پایههای ششم تا هشتم
موضوع: نرمتنان
| K (آنچه میدانم) | W (آنچه میخواهم بدانم) | L (آنچه یاد گرفتم) |
| نرمتنان نرم و لزج هستند. | چگونه میتوانید یک نرمتن را شناسایی کنید؟ | آنها بدنهای نرمی دارند که معمولاً توسط یک صدف پوشیده شده است. آنها پا، تودۀ احشایی و یک پوسته دارند. |
| ماهی مرکب یک نرمتن است. | چه حیوانات دیگری نرمتن هستند؟ | حلزونها، صدفها و ماهیهای مرکب نرمتن هستند. |
| ماهی مرکب از سرپایان است. | آیا انواع مختلفی از نرمتنان وجود دارد؟ | حلزونها از شکمپایان هستند؛ صدفها ازدوکفهایها هستند؛ ماهیهای مرکب از سرپایان هستند. |
| صدف نرمتن است. | چگونه نرمتنان غذا میخورند؟ | هر نوع نرمتن روش خاص خود را برای غذاخوردن دارد. صدفها در یک مکان مینشینند و گیاهان کوچک، باکتریها و ذرات دیگر را از آبی که اطرافشان است، فیلتر میکنند. |
| صدفها زبانی دارند که بیرون میآورند. | چرا نرمتنان زبان خود را بیرون میآورند؟ | زبان در واقع یک پا است و یک عضله است که به صدف و دیگر نرمتنان اجازه میدهد حرکت کنند. |
پانوشتها:
[1] Donna Ogle
[2] pocket chart
منابع:
- Ogle, Donna M. 1986. “K-W-L: A Teaching Model That Develops Active Reading of Expository Text.” The Reading Teacher 39 (6): 564–570.
منبع اصلی: ویرایش دوم از کتاب Reading Strategies for Science
بدون دیدگاه