حق کودکان برای برخورداری از سوادآموزی عالی (۲۰۱۹)

این بیانیه به موضع حمایتی انجمن بین‌المللی سوادآموزی (ILA)، مبنی بر حق برخورداری از سوادآموزی عالی برای کودکان در سراسر جهان می‌پردازد که بر اساس 10 اصل در کارزار حقوق کودکان برای خواندن ILA بنا شده است: اطمینان از اینکه هر کودکی، هر کجا، به آموزش، فرصت‌ها و منابع موردنیاز برای خواندن دسترسی دارد.

ILA ادعا می‌کند که سواد (توانایی شناسایی، درک، تفسیر، خلق، محاسبه و برقراری ارتباط با استفاده از مواد و محتوا‌های دیداری، شنیداری و دیجیتالی در تمامی رشته‌ها و در هر زمینه‌ای) و دسترسی به سوادآموزی عالی و عادلانه از حقوق اساسی بشر است. تضمین و حفاظت از این حقوق به‌معنای اطمینان از موارد زیر است:

■ کودکان حق برخورداری از آموزگاران سوادآموزی آگاه و واجد شرایط را دارند: معلمان در پیشرفت دانش‌آموزان، بیش از هر عامل دیگری در مدرسه اهمیت دارند اما معلمان و دانش‌آموزان بدون حمایت افراد آگاه و شایسته‌ای همچون مدیر مدرسه، متخصصان خواندن و سوادآموزی، کوچ‌های سوادآموزی و سوپروایزرها (هماهنگ‌کنندگان) سوادآموزی موفق نمی‌شوند. این متخصصان باید برنامه‌هایی با کیفیت بالا، دقیق و مبتنی بر استانداردها آماده کنند تا فرصت‌هایی را برای یادگیری دانش پایه، برنامه‌های درسی باکیفیت، روش‌های آموزشی شواهد‌مبنا و روش‌های ارزیابی و ارزشیابی سواد فراهم ‌کنند. این برنامه‌ها همچنین باید معلمان را برای طراحی محیط‌های یادگیری سوادآموزیِ حضوری و مجازی آماده کنند که نیاز‌های همۀ دانش‌اموزان را برآورده می‌سازند. آموزگارانی باید این نیازها را آموزش ‌دهند که به هویت‌های دانش‌آموزان و همکارانشان احترام می‌گذارند، آن‌ها را به رسمیت شناخته و گرامی می‌دارند؛ آموزگارانی که نیروهای به حاشیه‌راننده در مدارس را می‌شناسند و شجاعت، باور و شایستگی‌ برای نام‌بردن، به‌چالش‌کشیدن و برچیدن این نیروها را دارند.

■ کودکان حق برخورداری از نظام‌های حمایتی یکپارچه را دارند: یادگیری دانش‌آموز به هم‌سویی موفقیت‌آمیز نظامی پیچیده از ذی‌نفعان بستگی دارد که برای تقویت شیوه‌های آموزشی و یادگیری و چارچوب‌های دانش‌سازی همکاری می‌کنند. نظام‌های حمایتی یکپارچه باید دانش‌آموزان، معلمان کلاس، متخصصان خواندن/سوادآموزی، کارکنان مدرسه، راهبران مدرسه، خانواده‌ها و مراقبان، داوطلبان و اعضای اجتماع را در بر گیرد. پژوهشگران، سیاست‌گذاران و شرکای جهانی نیز نقش‌هایی کلیدی ایفا می‌کنند. یادگیری در نتیجۀ هم‌پوشانی حوزه‌های نفوذ چندوجهی رخ می‌دهد و زمانی که پیچیدگی نظام‌های آموزشی به رسمیت شناخته شود، احتمال قوی‌تری وجود دارد که همۀ ذی‌نفعان به‌مثابۀ شریک در جهت رسیدن به هدفی یکسان و جمعی همکاری کنند.

■ کودکان حق برخورداری از محیط‌های یادگیری حمایت‌گرانه و منابع باکیفیت را دارند: محیط‌های یادگیری دسترس‌پذیر که فرصت تجربیات غنی از سواد، تعامل و کاوش فکری را فراهم می‌کنند، باید مشارکت معلمان، دانش‌آموزان، خانواده‌ها و اجتماع‌ها را جلب کنند. آموزگاران نه‌تنها باید هویت‌های اجتماعی و فرهنگی را در سطوح محلی و جهانی به رسمیت بشناسند بلکه باید منابع و شیوه‌های آموزشی خود را نیز ارزیابی کنند تا اطمینان یابند که این منابع فاقد سوگیری، پاسخگو و متناسب با فرهنگ‌ها و دانش‌آموزمحور هستند. منابع سوادآموزی و یادگیری می‌توانند به‌شکل متن، صوت، تصویر و فناوری‌های تعاملی باشند و همگی باید به‌روز، مرتبط و در وضعیت مناسب باشند. دسترسی به منابع چاپی، دیجیتال، صوتی و تصویری باید شامل ادبیات کودک باکیفیت و بازنمایانگر [زندگی کودکان] باشد. فضاهای فیزیکی و مجازی یادگیری در کلاس باید در اولویت قرار گیرند تا محیطی واقعاً حمایتی ایجاد شود.

■ کودکان حق برخورداری از سیاست‌های تضمین‌کنندۀ آموزش منصفانۀ سواد را دارند: موانع غیرتحصیلی آموزش همچون فقر، سلامت جسمانی، سلامت روانی و فقدان شایستگی‌های اجتماعی-عاطفی، توانایی کودک را برای یادگیری مختل می‌کند. حمایت‌های مالی و آموزشی اضافی باید به کودکان و خانواده‌هایی ارائه شود که بیشترین نیاز را به آن دارند. این مسئولیت بر عهدۀ کسانی است که برای رسیدگی به این نیاز‌ها، سیاست‌هایی را تدوین کرده و به اجرا درمی‌آورند. دربارۀ نیازهای معلمان نیز می‌توان این چالش را مطرح کرد که به‌دلیل شرایط نامناسب کاری و عدم توسعۀ حرفه‌ای مستمر و پایدار، معلمان با سرعت نگران‌کننده‌ای در حال ترک این حرفه هستند. علاوه بر سیاست‌هایی که حفظ معلمان را ترویج می‌کنند، باید تلاش بیشتری در زمینۀ استخدام معلمان انجام شود، به‌ویژه رنگین‌پوستان که کمتر نمایندگی شده‌اند. نیروی کار متنوع‌تر، مزایای آموزشی درخور توجهی به همراه دارد که محدود به کیفیت تدریس و یادگیری نمی‌شود. سیاست‌گذاران باید حرفه‌ای‌گری و استقلال معلمان را برای اجرای برنامۀ درسی در کلاس‌هایی با منابع خوب به رسمیت بشناسند. هر کودکی، هر کجا، از سیاست‌هایی که نه‌تنها از رفاه بلکه از بالقوگی آموزشی او نیز محافظت می‌کنند، بهره‌مند می‌شود.

سوادآموزی عالی، بنیانی قوی برای یادگیری می‌سازد و به‌نوبۀ خود کودکان را مجهز می‌کند تا بالقوگی‌های خود را توسعه دهند، به بزرگسالانی تبدیل شوند که در اجتماعات و جامعۀ خود کاملاً مشارکت می‌کنند و از غنایی که یادگیری مستمر به زندگی آن‌ها می‌بخشد، لذت می‌برند.

این مسئولیت جمعی ما است که این حقوق را برای هر کودکی، هر کجا، ترویج، تضمین و محافظت کنیم.

منبع اصلی: Children’s Rights to Excellent Literacy Instruction